Schelte van Aysma in processie (rechts)

Schelte van Aysma in processie (rechts)

Schelte van Aysma - Fries edelman en officier in het staatse leger

 

In 2018 zal het verhaal van Schelte van Aysma onderdeel worden van de vaste opstelling van het Nationaal Militair Museum. Het is een verhaal dat begint met een toevallige vondst: een zwarte helm die ligt te verstoffen in een klein kerkje in het Friese Schettens. In de komende maanden doen we op deze site uit de doeken hoe deze helm het begin is van een speurtocht die voert langs forensisch laboratoria, lang gesloten archieven en archeologische dilemma's.. 

 

 
De gesloten Bourgondische stormhoed uit circa 1630 met de 3D replica.

De gesloten Bourgondische stormhoed uit circa 1630 met de 3D replica.

De helm van aysma

Wat direct opvalt is de zeer sobere uitvoering; er is minimaal gebruik gemaakt van geelkoperen klinknagels als versiering. Hoewel de helm qua vorm veel weg heeft van vergelijkbare Vlaamse en Franse exemplaren, sluit het qua stijlkenmerken beter aan bij het werk van de noord Nederlandse harnasmakers.

schelte van aysma

Schelte Hotzes van Aysma (1578-1637) doorliep als Fries edelman een glansrijke carrière binnen het Staatse leger. Hij diende als officier gedurende de Tachtigjarige Oorlog in het Friese regiment van het Staatse leger. Zijn leven stond in het teken van deze oorlog; hij werd een decennium na het uitbreken van de Nederlandse Opstand geboren en stierf ruim 10 jaar voor de vrede werd getekend.

 
De kerk van Schettens, Friesland in 1722

De kerk van Schettens, Friesland in 1722

Graf van de familie Van Aysma

Graf van de familie Van Aysma

De kerk van Schettens

 De helm van Schettens had een funeraire functie en bewijst dat dit erfgoed, hoe zeldzaam dan ook in Nederland, af en toe nog in haar context aangetroffen kan worden. Voor de dorpsbewoners was de aanwezigheid van de wapens lange tijd een groot raadsel.

Het Graf van Aysma

De vondst van de helm werd extra bijzonder door de ontdekking van diens ‘portret’ op de grafzerk van de overledene. Decennia lang was de rijkversierde afdeksteen van de familiegrafkelder aan het zicht ontrokken door een houten vlonder in het koor die de predikant tijdens zijn zondagsdienst voor een misstap moest behoeden.